Osteoporose en zwangerschap
In het kort
Ook met osteoporose is een zwangerschap goed mogelijk. Tijdens je zwangerschap en tijdens het geven van borstvoeding heb je wel een groter risico op botbreuken. Je botmassa neemt tijdelijk af en je belast je rug en bekken meer dan normaal. Toch is osteoporose alleen nooit een reden voor artsen om zwangerschap volledig af te raden. De meeste vrouwen krijgen immers geen botbreuken. Je kunt bovendien op verschillende manieren je risico op botbreuken verkleinen.
De keuze om wel of niet zwanger proberen te worden is persoonlijk. Het is belangrijk om met je arts de risico’s en mogelijke maatregelen te bespreken, zodat je zelf een goede beslissing kunt nemen.
Let op: als je op jonge leeftijd alleen een lage botmassa hebt, zonder onverwachte botbreuken of onderliggende aandoening, hoor je niet de diagnose osteoporose te krijgen. Zwangerschap en borstvoeding brengen dan geen extra risico’s met zich mee. De informatie op deze webpagina is dan niet op jou van toepassing.
Informatie over zwangerschapsgerelateerde osteoporose, een heel zeldzame vorm van osteoporose die optreedt tijdens/kort na de zwangerschap, vind je op deze webpagina.
Zwangerschap als je osteoporose hebt
Ook met osteoporose is een zwangerschap goed mogelijk. Osteoporose beïnvloedt je vruchtbaarheid niet. Je osteoporose heeft geen negatieve gevolgen voor (de botten van) je baby. Tijdens je zwangerschap en tijdens het geven van borstvoeding heb jijzelf wel een groter risico op botbreuken. Het is belangrijk om te weten wat de risico’s zijn, zodat je maatregelen kunt nemen om je botten te beschermen. De meeste vrouwen krijgen echter geen botbreuken. Osteoporose alleen is dan ook nooit een reden voor artsen om zwangerschap volledig af te raden.
De kennis over zwangerschap bij vrouwen met osteoporose is nog beperkt. Nieuwe inzichten kunnen leiden tot wijzigingen op deze pagina.
Osteoporose heeft bij jongeren (18 -49 jaar) een andere definitie dan bij oudere mensen. Een lage botmassa (Z-score ≤-2 of T-score ≤-2,5) in combinatie met een of meer onverwachte botbreuken (fragiliteitsbreuken) en/of een onderliggende aandoening kan betekenen dat je osteoporose hebt. Als je alleen een lage botmassa hebt, is dat niet voldoende voor de diagnose osteoporose.
Invloed op je botten
Zwangerschap en borstvoeding veroorzaken allerlei lichamelijke veranderingen, ook in je botten. Vrouwen met sterke botten ondervinden hier geen problemen van. Als je echter osteoporose hebt, wordt je toch al verhoogde risico op botbreuken tijdelijk iets groter. Dit kan leiden tot botbreuken.
Hier zijn twee belangrijke oorzaken voor:
-
Je botmassa neemt af. Je wervels verzwakken het meest. Het calcium dat je baby nodig heeft komt deels uit je voeding en deels uit je botten. Tijdens je zwangerschap treedt vooral in het derde trimester botverlies op. Ook borstvoeding veroorzaakt botverlies. Hoe langer en hoe meer je borstvoeding geeft, hoe meer je botten verzwakken. Tijdens je zwangerschap daalt de botmassa in je wervels met enkele procenten, terwijl borstvoeding een verlies van tot wel 10% kan veroorzaken.Dit botverlies is een normaal en natuurlijk proces. Het gebeurt bij alle vrouwen. Met (extra) calciumsupplementen kun je het niet voorkomen. Na je zwangerschap of nadat je gestopt bent met borstvoeding, herstellen je botten vanzelf. Je botmassa neemt meestal weer toe naar het niveau van voor je zwangerschap. Bij sommige vrouwen met osteoporose herstelt de botmassa niet volledig.
-
Tijdens je zwangerschap is de belasting van je rug en bekken groter. Je bent zwaarder en je lichaamshouding verandert. Je rug wordt wat holler, waardoor de druk op je wervels toeneemt. Ook na de bevalling belast je je rug flink. Bij de verzorging van je baby buk en til je veel.
De combinatie van zwakkere botten en een toegenomen belasting zorgt tijdelijk voor een groter risico op (wervel)breuken. Hoe groot dit risico precies is, verschilt per persoon. Dit hangt bijvoorbeeld af van de ernst van je osteoporose (aantal en soort botbreuken, botmassa) en je verdere gezondheid (andere aandoeningen, medicijngebruik). Bovendien verschilt de hoeveelheid botverlies tijdens zwangerschap en borstvoeding per vrouw.
Persoonlijke keuze
Osteoporose alleen is, ondanks dit grotere risico op botbreuken, nooit een reden voor artsen om zwangerschap volledig af te raden. De meeste vrouwen krijgen geen botbreuken. Botbreuken kunnen nare gevolgen hebben, maar afzien van een kinderwens is eveneens zwaar. De keuze is aan jou. Het is wel belangrijk om met je behandelaar de risico’s te bespreken, zodat je zelf een goede, geïnformeerde beslissing kunt nemen.
Adviezen
Je vindt hieronder per thema adviezen omtrent zwangerschap voor vrouwen met osteoporose. Je leest hoe je botbreuken zo veel mogelijk kunt voorkomen en hoe je je baby kunt beschermen tegen de mogelijk schadelijke gevolgen van osteoporosemedicijnen en röntgenstraling. Dit zijn algemene adviezen. Raadpleeg je eigen zorgverleners voor een persoonlijk advies. Bespreek dan ook eventuele andere aandoeningen.
Bespreek met je osteoporosebehandelaar je kinderwens en stel samen een behandelplan op voor tijdens en na je zwangerschap. Je zwangerschap zelf kan gewoon gecontroleerd worden zoals normaal. Osteoporose is geen reden voor aanpassingen hierin. Er zijn (bijna) geen verloskundigen of gynaecologen die kennis hebben van osteoporose bij jongeren, dus naar hen hoef je niet speciaal te zoeken. Zorg er wel voor dat je een goede osteoporosebehandelaar hebt met ervaring in de behandeling van osteoporose bij jongeren. Vaak is dit een internist-endocrinoloog. Je osteoporosebehandelaar kan je verloskundige of gynaecoloog informeren over je osteoporose en hoe hiermee omgegaan kan worden. Ons Vragenteam kan je helpen om een deskundige osteoporosebehandelaar te vinden.
De precieze gevolgen van osteoporosemedicijnen voor baby’s zijn onbekend. Er zijn tot nu toe geen signalen dat baby’s, of vrouwen zelf, ernstige problemen ontwikkelen. In dierstudies zijn (bij hoge doseringen) wel schadelijke effecten gevonden. Daarom mag je uit voorzorg geen osteoporosemedicijnen gebruiken als je zwanger bent of borstvoeding geeft. Hoe lang je moet wachten na je laatste medicijngebruik is afhankelijk van het soort medicijn en de dosis.
Bisfosfonaten blijven nog jarenlang in je lichaam, maar laat dit je er niet van weerhouden om zwanger proberen te worden. Wachten totdat de bisfosfonaten helemaal zijn verdwenen uit je lichaam is onrealistisch en onnodig. Afhankelijk van het soort en de gebruiksduur is het advies om na het stoppen 6 tot 12 maanden te wachten voordat je zwanger probeert te worden.
Vanwege de röntgenstraling mag je geen DEXA-scan en VFA laten maken tijdens je zwangerschap. Het is meestal niet zinvol om kort na je zwangerschap je botmassa te meten. Je botten hebben dan nog niet de tijd gehad om te herstellen.
Het is belangrijk om te zorgen voor passende voeding en voldoende calcium en vitamine D. Je kunt de algemene adviezen hierover voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven volgen. Deze en andere voedingsadviezen vind je op de website van het Voedingscentrum. Stem dit ook af met je osteoporosebehandelaar.
Naarmate je zwangerschap vordert, is het verstandig om zware lichamelijke activiteit te vermijden en de belasting van je rug en bekken te beperken. Zorg voor afwisseling en neem voldoende rust. Probeer wel rustig te blijven bewegen. Een goede houding is eveneens belangrijk. Duw je buik niet naar voren, voorkom een overmatige holling van je onderrug en houd je knieën van het slot. Een fysiotherapeut of ergotherapeut kan je zo nodig houdings- en beweegadviezen geven. Op deze website vind je tips over dagelijkse bewegingen.
Er zijn verschillende wettelijke rechten en regels om vrouwen tijdens en na hun zwangerschap te ondersteunen. Naast verlofregelingen heb je bijvoorbeeld recht op extra pauzes, regelmatige werktijden en aangepaste werkomstandigheden. De website van vakbond de FNV geeft veel informatie over zwangerschap en werk. Misschien heb je vanwege je osteoporose extra maatregelen of eerder verlof (zoals bij tweelingzwangerschap) nodig. Maak hierover afspraken met je werkgever. Op onze website staat ook algemene informatie over werken met osteoporose.
Bespreek met je zorgverleners hoe je veilig kunt bevallen en leg dit vast in je geboorteplan. Als je geopereerd bent aan je rug of wervelbreuken hebt, is een ruggenprik misschien niet mogelijk. Er zijn alternatieve vormen van pijnstilling. Zo nodig kun je de hulp van een pijnpoli inschakelen.
Het geven van borstvoeding is een persoonlijke keuze. Breng samen met je zorgverleners de voor- en nadelen in kaart, zodat je een goede beslissing kunt nemen. Om botverlies te beperken, kun je een korte(re) periode borstvoeding geven of borstvoeding afwisselen met flesvoeding. Geen borstvoeding geven is voor je botten het gunstigst.
Het is belangrijk om na je zwangerschap en nadat je gestopt bent met borstvoeding, goed voor je botten te blijven zorgen. Je botten kunnen zich nu immers herstellen. Zorg voor passende voeding en voldoende calcium en vitamine D en versterk je botten door goed te bewegen.
Toch een botbreuk
Ondanks de hierboven beschreven voorzorgsmaatregelen kan het gebeuren dat je toch een bot breekt. Dit kan zowel fysiek als mentaal zwaar zijn. Door de botbreuk kun je misschien niet goed voor je baby zorgen. Wees niet terughoudend in het vragen van praktische en emotionele hulp. Bespreek met je arts of er aanpassingen nodig zijn, zoals minder/geen borstvoeding geven.
Meer informatie over omgaan met botbreuken tijdens en na je zwangerschap vind je onder het kopje Behandeling op de pagina over zwangerschapsgerelateerde osteoporose.